Posts

निष्काम समाजयोगी !

Image
सद्यकालीन महाराष्ट्रदेशी नवलेखक. नवकवी ह्यांच्या प्रतिभेला प्रचंड अंकुर फुटले आहेत. पहिल्या पावसानं रानात दबून राहिलेलं प्रत्येक बीज नवजीवनाचा घोष करीत ज्याप्रमाणं जमिनीबाहेरडोकावतं त्याप्रमाणं हे सारे मराठी भाषेचे नवशिलेदार सोशल मीडियाचं विश्व व्यापून टाकत आहेत.  आठ - दहा वर्षांपूर्वी मराठी भाषेचं भवितव्य काय हा सर्वांना सतावणारा प्रश्न सध्या तरी मागे पडलेला दिसतोय!
कितीही नाकारलं तरी ह्या सर्व नवशिलेदारांना मनात कोठेतरी जनांकडून स्वीकृतीची वा कौतुकाची आस असते. ऐतिहासिकदृष्ट्या पाहिलं तर दाद देण्यात आपला समाज फारसा प्रसिद्ध नाही. त्यामुळं हे सर्व नवशिलेदार मनातून काहीसे खट्टू असतात. आजची पोस्ट ह्या नवशिलेदारांना आवर्जुन दाद देणाऱ्या संदेशभाऊ वर्तक ह्यांना समर्पित!
संदेशभाऊ हे वसईतील मुळगाव गावातील! ह्या गावाला वैचारिक नेतृत्व देणाऱ्या समाजधुरिणांचा वारसा लाभला आहे. संदेशभाऊ हे ह्या मुळगाव गावातील ह्यापारंपरिक विचारसरणीचं प्रतिनिधित्व करतात. वसईतील सांस्कृतिक जीवनातील परंपरेचा अभ्यास असणं हा एक आवश्यक निकष त्यांनी सहजगत्या पूर्ण केला आहे. पारंपरिक विचारसरणीचा वारसा पुढे चालवताना त्यांनी…

गवाक्ष

Image
गेले १० - १५ दिवस सौमिल दौऱ्यावर होता. तिलोत्तमाला आपल्या जीवनात काही फारसा फरक जाणवला नव्हता. नाही म्हणायला गेलं तर विवाहानंतरच्या सुरुवातीच्या नावीन्याच्या दिवसानंतर समांतर रेषेतील आयुष्याची त्या दोघांना सवय झाली होती. 

दुपारची उन्हं खिडकीतुन आत येऊ पाहत होती. आपल्या जीवनात शिरू पाहणाऱ्या पण नकोशा असणाऱ्या माणसांप्रमाणं ह्या क्षणाला तिलोत्तमाला ही किरणंसुद्धा नको होती. तिला हवा होता एकांत! आपल्या मनात क्षणाक्षणाला घोंघावणाऱ्या आणि सदैव बदलत राहणाऱ्या विचारांची संगत तिला पुरेशी होती. आपल्या भोवतालचं साधं गाव अचानक नाहीसं होऊन तिथं आपल्या मनातील विविध भाव आपापली घरं उभारुन राहताहेत असं तिला वाटू लागलं होतं. समोरचं घर होतं ते औदासिन्याचं, त्याच्या पलीकडं निर्विकारतेचं वगैरे वगैरे !! दुःख, आनंद अशा टोकाच्या भावना शोधून सापडत नव्हत्या. त्यांची घरं कुठं असतील ह्याचा ती शोध घेऊ लागली. पश्चिमेकडं अजून अधिक झुकलेल्या दिनकराच्या लुडबुडणाऱ्या किरणांनी तिची विचारशृंखला खंडित केली. 

आपण दोघांनी मिळून आयुष्य अगदी एंजॉय करायचं असं सुरुवातीला सौमिल कधीतरी बोललेला तिला अधुरंसं आठवत होतं. पण नंतर मात्र…

खंत ५०१ ची!

Image
गाव  - कोपरगाव 
स्थळ - गावाचा पार 
ज्योतिषी जोशी आपला जामानिमा घेऊन एका कोपऱ्यात बस्तान ठोकुन बसले होते . अधुनमधून अंगाला लागलेल्या घामाच्या धारा पंच्याने पुसून काढता काढता एप्रिलमध्येच उन्हानं इतकं बेजार केलं असताना मे महिन्यात आपला कसा निभाव लागणार ह्या चिंतेनं त्यांना पुरतं बेजार केलं होतं . उन्हाच्या चिंतेनं इतकं ग्रासलं असताना देखील चष्म्याच्या फ्रेमच्या वरून त्यांचे डोळे रस्त्याकडं लागले होते . आजच्या दिवसात एकही गिऱ्हाईक फिरकलं नाही तर कसं काय होणार हे त्यांना समजत नव्हतं. आपल्या ज्योतिष्यशास्त्राच्या आधारे आज आपल्याकडं एकतरी भाविक येणार की नाही ह्याचा सुद्धा आपल्याला उलगडा करता येऊ नये ह्याची चिडचिड मनातल्या मनात दाबुन धरण्याव्यतिरिक्त त्यांच्याकडं दुसरा उपाय देखील नव्हता. 

अचानक एक चांगलं सुटबूट घातलेलं भारदस्त व्यक्तिमत्व आपल्या दिशेनं येताना त्यांना दिसलं. ह्याला चांगलाच गंडा घातला की महिनाभराची तजवीज होऊन जाईल  ह्या विचारानं त्यांची मुद्रा अचानक प्रसन्न झाली. आपली बैठक आवरून आणि मुद्रेवर भारदस्त हावभाव आणून त्यांनी उगाचच आपल्यासमोरील पोथीवाचनाचा आभास निर्माण केला. 

व्यक्ती - न…

हँडवॉश

Image
प्रत्यक्षातील सामाजिक जीवनात लोकसंपर्कापासून दुरावलेली जनता इलेक्ट्रॉनिक माध्यमाद्वारे होणाऱ्या मेंदूसंभ्रमाची शिकार होण्याची शक्यता वाढीस लागते. मेंदूसंभ्रम करण्यासाठी विविध कंपन्या स्त्रिया आणि लहान मुलं ह्यांना आपलं लक्ष बनवतात. डासांपासून संरक्षण, झटपट बनणारे खाद्यपदार्थ, हातांची स्वच्छता, घरबसल्या उपलब्ध असणारे मुलांच्या करमणुकीचे पर्याय ह्यासाठी चांगले खासे पारंपरिक उपाय उपलब्ध असताना केवळ आपली उत्पादनं खपवायची म्हणुन दृक, ध्वनी अशा विविध माध्यमांतुन चुकीच्या संदेशांचा मारा केला जातो. एक सुखी कुटुंबाच्या चित्रात हे सर्व घटक आवश्यकच आहेत असा हळुहळू बालकांचा आणि काही प्रौढांचा समज होऊ लागतो. 

ह्या संभ्रमापासुन वाचविण्यासाठी काही घटकांचं अस्तित्व आवश्यक असतं. उदाहरणार्थ तुमचा कॉमनसेन्स, तुमचा जनसंपर्क, तुमच्या ज्ञानाविषयी तुमची असणारी खात्री आणि समुहासोबत वाहत जाण्याच्या इच्छेला थोपवून धरण्याचं तुमचं मनोबल! 
कॉमनसेन्स  - अर्थात बुद्धी ताळ्यावर असणं. सार्वजनिक  माध्यमातून जी काही जाहिरात आपणासमोर प्रदर्शित होते तिचं लक्ष्य समाजातील केवळ १० टक्के लोक असुन त्यात आपण नाही आहोत असा समज तु…

वायथिरी रिसॉर्ट - वायनाड

Image
गेल्या आठवड्यातच झेंड्याची एक पोस्ट व्हाट्सअँपवर फिरत होती. एक चांगला शिकलासवरलेला  उच्चपदस्थ इंग्लिश माणुस चाळीशीनंतर रेल्वेस्थानकात झेंडा दाखविण्याचं काम स्वीकारतो. मनातील आशाआकांक्षाना न्याय देण्यासाठी म्हणून! 
अगदी त्या प्रमाणात नव्हे पण किंचित थोडीशी परिस्थिती सध्या माझी झाली आहे. आयुष्यात बऱ्याच तडजोडी करताना अधुनमधून जेव्हा संधी मिळेल तेव्हाअगदी झेंडा दाखविण्याइतपत नव्हे पण जमेल तितकं मनाचं पुर्णपणे ऐकायला हवं असं हल्ली खुप वाटत राहतं. अशा ठिकाणी जावं जिथं मनाची आणि आपली मनसोक्त भेट होईल. मनात साचुन राहिलेल्या ताणतणावाचा  जमेल तितका निचरा करावा ह्या हेतूनं मुंबईबाहेरील पर्यटकांचा फारसा गलबला नसलेल्या ठिकाणाचा आम्ही शोध घेत होतो. अचानक माहितीजालावर वायनाड येथील वायथिरी रिसॉर्ट समोर आलं. त्या रिसॉर्टचे फोटो, तिथं भेट दिलेल्या पर्यटकांचे अभिप्राय वाचताना मनानं ठरवुन टाकलं की ह्याच रिसॉर्टला भेट द्यायची. 
खरंतर मी अगदी पारंपरिक पद्धतीनं विचार करणारा मनुष्य! अवास्तव खर्च टाळणारा! पण आधी म्हटल्याप्रमाणं झेंड्याचा प्रभाव हल्ली जाणवु लागलेला! कधीतरी मनाला झोकून द्यावं ह्या विचारसरणीचा अध…

तु अशी जवळी ..

Image
सद्यकाली व्यावसायिकदृष्ट्या  यशस्वी होण्याच्या शक्यतेत स्त्री आणि पुरुष ह्या दोघांत फारसा फरक राहिला नाही. व्यावसायिक कारकिर्दीत आरंभीच्या काही वर्षात दोघंही अगदी खांद्याला खांदा लावून काम करत असतात. त्यानंतर विवाह हा एक महत्वाचा मैलाचा दगड आयुष्यात येतो. विवाहामुळं स्त्रीच्या करियरवर परिणाम होण्याची शक्यता तुलनेनं अधिक असते. अपत्यप्राप्तीनंतर तर हा परिणाम अधिकच जाणवतो. मुलं सात आठ वर्षांची झाली की संसार काहीसा स्थिरस्थावर होत असतो. 
ह्या दरम्यान कळत नकळत एक गोष्टघडत असते. पुरुषानं विशेष काळजी घेतली नाही तर स्त्री आणि मुलं ह्यांचं एक अजून वेगळं विश्व निर्माण होऊ लागतं.  आपलं करियर, मित्रमंडळी आणि सामाजिक जीवन ह्यात पुरुष अधिकाधिक गुंतला जातो. बाकी दोन घटकांचं ठावूक नाही पण करियरच्या बाबतीत एक क्षण असा येतो की पुरुषाला आपण शिखरपल्याड पोहोचल्याचं जाणवतं. जोवर हा क्षण पुरुषाच्या आयुष्यात येत नाही तोवर पुरुषांचं व्यवस्थित चाललं असतं. पण ज्यावेळी हा क्षण येतो त्यावेळी पुरुष काहीसा गांगरतो. 

आपलं करियर त्यानं पुर्णपणे शाश्वत घटक गृहित धरला असतो. पण ज्याक्षणी त्याला ह्या घटकाचं अशाश्वत रूप जाण…

My Space- जागतिक महिला दिवस !

Image
कालचा जागतिक महिला दिवस संमिश्र भावनांसोबत संपला. अवतीभोवती वावरणाऱ्या सामाजिक, व्यावसायिक वा मानसिक स्थैर्याच्या दृष्टिकोनातून यशस्वी  स्त्रियांकडं पाहिलं की एका विशिष्ट दिवशी जागतिक महिला दिन साजरा करण्याऐवजी त्यांचं कौतुक दररोज करायला हवं हा मुद्दा नक्कीच पटतो. त्याचबरोबर असंख्य स्त्रियांच्या हक्कांची जाणीव करुन देण्याचं काम हा दिन करतो हे ही जाणवतं. पण ही जाणीव कृतीत परिवर्तित होत नाही ही खंत!
आधुनिक स्त्रीच्या यशात पुरुषांचा कितपत वाटा आहे ह्या विषयीच्या काही संदेशांची देवाणघेवाण काल वाचनात आली. विचार करताना मनात विचार आला की ज्या स्त्रियांना छोटीशी का होईना पण स्वतःची एक गोंधळ / अडथळा विरहीत अशी स्पेस जागा मिळते त्या स्त्रिया यशस्वी होण्याची शक्यता बरीच वाढते. अशी स्वतःची स्पेस मिळू शकलेल्या स्त्रिया ह्या जागेपेक्षा अनेक मोठ्या पटीने व्याप्ती असलेली क्षेत्रं काबीज करु शकतात. 
स्त्रियांच्या यशात पुरुषांचा वाटा असला तर हाच असू शकतो! आपल्या आयुष्यातील स्त्रीला तिची स्वतःची अशी तणावमुक्त स्पेस द्या! हल्ली अवतीभोवती वाघसिंह वावरत नाहीयेत त्यामुळं त्यांच्यापासुन स्त्रीचं संरक्षण करायचं …