Friday, July 13, 2018

वसईचा पाऊस आणि व्यावसायिक वर्ग !






गेल्या आठवड्यातील वसई परिसरातील मुसळधार पावसामुळे तिथं पुरसदृश्य परिस्थिती निर्माण झाली. त्यामुळे वसईतील दैनंदिन जीवनात आणि वसईहून मुंबईला नोकरी, शिक्षणासाठी प्रवास करणाऱ्या लोकांच्या जीवनात प्रचंड अडचणी निर्माण झाल्या.  वसईहुन मुंबईला शिक्षण, नोकरीसाठी जे लोक प्रवास करतात त्यांच्या आयुष्यातील दैनंदिन जीवनातील अडचणींविषयी मीमांसा करणारी पाच वर्षांपुर्वीची ब्लॉग पोस्ट मी कालच शेअर केली.


आज त्याच विषयावर काहिसं विस्तारानं लिहिण्याचा प्रयत्न करीत आहे.  एकंदरीत वसईची सद्यस्थिती ही परिवर्तनाचा मधला टप्पा असं आपण म्हणू शकतो. ६० - ७० वर्षांपूर्वी वसईतील बहुतांशी लोक शेतीवर अवलंबुन होते. परंतु कालांतरानं केवळ शेतीवर उपजीविकेसाठी अवलंबुन राहणे शक्य होणार नाही याची जाणीव वसईतील लोकांना झाली असावी. त्यामुळे शिक्षण घेऊन नोकरी करण्याकडे लोकांचा कल दिसू लागला. त्यावेळी असणारी मुंबईतील लोकांची मर्यादित संख्या आणि परिणामी लोकल गाड्यांतील कमी गर्दी यामुळे वसईवरुन मुंबईला नोकरी करणार हे आवाक्यातील होते. परंतु पुढे मीरारोड, भाईंदर, वसई नालासोपारा आणि विरार या भागातील लोकसंख्या प्रचंड वाढली. त्यामुळे लोकल गाड्यांतून प्रवास विशेषतः गर्दीच्या वेळी जवळपास अशक्यप्राय होऊन बसला आहे. रस्त्याने जावं म्हटलं तर ट्रॅफिक जॅम होण्याची दोन तीन ठिकाणे आहेत जिथे ट्रॅफिक जाम केव्हांही होऊ शकतो. 

आतापर्यंतचा पोस्टचा भाग हा प्रस्तावना असे म्हणता येईल.  आता मुख्य मुद्द्याकडे वळतो. वसईतील जीवनाचा स्तर निर्विवादपणे चांगला म्हणता येईल. आता प्रत्येकाच्या चांगलं जीवन कशाला म्हणावं याविषयीच्या संकल्पना वेगवेगळ्या असतात. पण वसईतील जीवन चांगलं का म्हणावं तर शुद्ध हवा, ताजा भाजीपाला, चांगल्या दर्जाचे मासे /मटण, वाहतूक कोंडीची समस्या नाही या बऱ्याच चांगल्या गोष्टी उपलब्ध आहेत. माणसं बऱ्यापैकी समाधानी वाटतात मला वसईत! परंतु वसईत राहुन जर तुम्हाला उपजीविका करायची म्हटली तर मुंबईच्या तुलनेने कमी संधी उपलब्ध आहेत. वसईतील माणसं बहुधा एका द्विधा मन:स्थितीत सापडलेली असतात असं धाडशी विधान मी करु इच्छितो. वसईला सोडुन नोकरीसाठी मुंबई / दुसऱ्या शहरात वास्तव्य करावं की वसईतल्या वसईत राहून उपलब्ध व्यवसायिक संधींचा वापर करावा हा तो संभ्रम.  यातील कोणता निर्णय घ्यावा हे प्रत्येकाचं व्यक्तिस्वातंत्र्य आहे. 

आता ह्या सर्व प्रकाराकडं दुसऱ्या दृष्टीने पाहुयात ! एका शहराची एक विशिष्ट आयडेंटिटी किंवा ओळख असते. त्या शहरात बुद्धिजीवी वर्गाला राहण्यासाठी अनुकूल घटक आहेत की नाही हा त्या शहराची ओळख बनवण्यात महत्त्वाचा घटक आहे. आता वसईतील बुद्धिजीवी लोकांच्या दृष्टीतून पाहिले असता त्यांना दैनंदिन जीवनात कोणत्या प्रकारचा अनुभव मिळतो ते पाहूयात. दिवसाचे सरासरी तीन ते चार तास प्रतिकुल प्रवासात व्यतित करावे लागतात. वसईतील विद्युत पुरवठा पुर्णपणे नियमित केव्हाच नसतो. त्यावर उपाय म्हणून बऱ्याच जणांनी इन्वर्टर बसवले आहेत इंटरनेट कनेक्शनचा स्पीड असूनही सुधारण्यास वाव आहे.  तुमची कंपनी तुमच्याकडून उपलब्धतेची एका विशिष्ट पातळीवर अपेक्षा बाळगून असते. एखादा महत्त्वाचा कॉल तुम्हाला घरुन घ्यावा लागतो आणि दुनियाभरातील लोकांना २५ MB साईझचे प्रेसेंटेशन संगणकावरुन शेयर करावं लागतं त्यावेळी हे सर्व घटक व्यवस्थितपणे काम करत असणे आवश्यक असते. कंपनीच्या दृष्टीकोणातून पाहिलं असता तुमच्या घरी असलेली विजेची, इंटरनेटची उपलब्धता याबाबतीत घरून काम करण्यास अडचणी येत असतील तर ती कंपनीची समस्या नसून तो प्रश्न तुमचा असतो आणि तो तुमचा तुम्ही सोडवायचा असतो. आता प्रत्येक शहरातील बुद्धिजीवी व्यावसायिकाला या आधुनिक काळातील या मूलभूत सोयींची उपलब्धता करुन देण्यात शहरातील प्रशासनाची सुद्दा जबाबदारी नक्कीच असते. 

आता या बुद्धिजीवी वर्गाची एक खासियत आहे. यातील बहुतांशी लोक आपल्या आजूबाजूची परिस्थिती बदलण्याचा स्वतःहून प्रयत्न करीत नाहीत आणि ते का करीत नाहीत याची त्यांच्याकडे शेकडो कारणे असतात.  एक गोष्ट मात्र त्यांच्या बाबतीत काहीशी अप्रत्यक्षरीत्या घडत असते. जर एखाद्या शहरात किंवा विभागात त्यांच्या वास्तव्यासाठी आणि व्यावसायिक जीवनातील त्यांच्या कामगिरीला अनुकूल असे घटक उपलब्ध नसतील तर ते हळूहळू त्या भागातून काढता पाय घेण्याची मानसिकता दर्शवितात. आता त्या भागातील लोकप्रतिनिधींना किंवा प्रशासनाला हा बुद्धीजीवी वर्ग किती महत्त्वाचा वाटतो यावर त्यांच्या समस्या सोडवण्यासाठी कितपत प्राधान्य दिले जाते हे अवलंबून असतं . 

आता मी जो काही बुद्धिजीवी वर्ग असे मगापासून म्हणत आहे त्यात सुद्धा अनेक प्रकार असतात. यातील काहीजण एकदम स्ट्रॅटेजिक डिसिजन (महत्वाचे धोरणात्मक निर्णय) घेण्यात सहभागी असतात. त्यांच्या बुद्धीच्या पातळीमुळे त्यांना दररोज आठ तास काम करणार गरजेचं नसतं. त्यांच्या बुद्धीने एखादी विशिष्ट बुद्धिमान (brilliant) कल्पना पाच मिनिटात दिली तर त्याच्या जोरावर ते पुढील आठवडा महिना सुद्धा आरामात निभावून नेऊ शकतात.  असा वर्ग आरामात वसईत वास्तव्य करू शकतो आणि व्यावसायिकजीवन आणि त्यातील सर्व जबाबदाऱ्यासुद्धा निभावू शकतो.  परंतु दुसरा एक गट असा असतो की ज्यामध्ये तुमची दिवसातील किमान आठ ते दहा तास उपलब्धता हा एक महत्त्वाचा घटक तुमचे व्यावसायिक महत्त्व ठरवतो आणि हा एक असा वर्ग आहे ज्याला मुंबईला प्रवास करण्यात येणाऱ्या अडचणी आणि वसईत राहून तोंड द्याव्या लागणाऱ्या वीज आणि इंटरनेटची अनियमित उपलब्धता या घटकांचा मोठा फटका बसू शकतो. गेल्या काही दिवसांत वीज, इंटरनेट नसल्यानं आणि मुंबईला जाऊ न शकल्याने ह्यातील कितीजणांनी व्यावसायिक तोटा स्वीकारला ह्याची चाचपणी केली तर काही धक्कादायक आकडेवारी समोर येण्याची शक्यता जास्त आहे. 

ह्या आठ - दहा तास काम करुन आपलं व्यावसायिक आयुष्य जगणाऱ्या बुद्धिजीवी वर्गाच्या वास्तव्यासाठी वसईत अनुकूल वातावरण निर्माण करणं ह्यासाठी बऱ्याच घटकांना एकत्र येऊन पुढील काही वर्षे काम करावं लागणार आहे. प्रयत्नांची प्रामाणिकता आणि मनोबल हे दोन घटक ह्या प्रवासातील फार महत्वाचे घटक ठरणार आहेत. 

जाता जाता दिवसाला तीन-चार तास प्रचंड गर्दीत प्रवास करुनसुद्धा  लोक वसईला येणं का पसंत करतात हे जाणुन घ्यायचं असेल तर वसईतील नामांकित छायाचित्रकार प्रितम पाटील ह्यांनी काढलेलं हे छायाचित्र पहा!



Sunday, July 8, 2018

VNU


श्री गणेशाय नमः !!

एखाद्या विषयाला गवसणी घालण्याची आपली जर कुवत नसेल तर त्याच्या नादाला लागु नये हे माझं तत्त्व!  त्याचप्रमाणे एखादी व्यक्ती आणि तिचं व्यक्तिमत्व इतकं बहुआयामी असेल की जे समजायला आपल्याला कठीण पडणार असेल तर त्यावर पोस्ट लिहायची धारिष्ट्य करु नये असा खरा तर माझा समज! परंतु एकदा मजेमजेत मी तुझ्यावर पोस्ट लिहितो म्हटल्यावर विनूने ते त्याच्या मनाच्या असंख्य कोपऱ्यांपैकी एका कोपऱ्यात घट्ट लिहुन घेतले . ह्या माणसाची निरीक्षणशक्ती अफाट ! मी साधारणतः शनिवारी मोठाले ब्लॉग लिहितो हे त्याच्या ध्यानात आलं असणार. त्यामुळे काल रात्री त्यानं विचारणा केली AP माझ्यावरचा ब्लॉग झाला की नाही लिहुन!  आता त्यानंच  विचारला म्हणजे ब्लॉग लिहिण्याचा प्रयत्न जरी पूर्ण तयारीनिशी नसला तरी तो खपवून घेतला जाईल यामुळे आजचं हे धारिष्ट्य !

विनायक सुभाष पंडित! अग्निपथमधील अमिताभ बच्चनच्या विजय दीनानाथ चौहान नावाइतकेच किंबहुना अंमळ जास्तच भारदस्त! विनुचे मुळचे गाव चिंचणी जवळचे वरोर! पंडित कुटुंबीय हे एकंदरीत संस्कृतीचे मोठे पुजारी असावेत असा विनूकडे पाहून अंदाज बांधता येतो. त्याचे आजोबा राजकारणी (११ वर्षे सरपंच) आणि समाजकारणी असल्यानं गावात त्यांचा खुप मान आणि दरारा होता. तेथील मंदिर उभारण्यात सुद्धा त्यांचा मोलाचा वाटा होता.  विनुची आई मुळ वसईची आणि तिची नोकरीची शाळा दहिसरला आणि वडिलांची बदली पंचायत समिती ठाण्याला झाली. ह्या कारणास्तव विनुचे आई वडील वसईत स्थानिक झाले. विनू मात्र लहानपणापासून जेव्हा केव्हा संधी मिळेल तेव्हा गावी जाऊन जायचा रहायचा. त्याच्या म्हणण्यानुसार दीड-दोन वर्षाचा असल्यापासून तिथं जाऊन तो एकटा राहायचा. आता विनूला ज्याने कोणी जवळून पाहिलं आहे किंवा त्याचा फेसबुक अवतार अनुभवला आहे त्या सर्वांना विनूवर आणि त्याच्या बोलण्यावर कितपत विश्वास ठेवावा ही नेहमीच संभ्रमात  टाकणारी बाब आहे. पण दीड वर्षाचा बाळ विनु वरोर गावी एकटा जाऊन रहायचा ही विश्वास ठेवण्याजोगी बाब आहे. एक मात्र खरं की विनूला आपल्या गावाची प्रचंड ओढ आहे आणि पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या रितीभाती अगदी त्यांचा पूर्ण अर्थ समजावून घेऊन परिपुर्णपणे पार पाडण्याकडे त्याचा कल असतो. सकाळी साडेतीन वाजता उठून पूर्ण चालीरीतिपुर्ण दिवाळीची पहिली आंघोळ पार पडणारा विनु  हा एकमेव माझ्या माहितीतील तरुण असावा. त्याच्या पहिल्या आंघोळीच्या उघड्याबंब फोटोंमुळे त्याची तुलना सलमान खानशी होऊ लागली असावी असा मला संशय आहे. विनूला गरिबांचा सलमान खान म्हणण्यात येतं त्यांना सलमान खानचा तेरे नाम हा चित्रपट ११३ वेळा पाहिला आहे असे त्याचे म्हणणे आहे. 

आत्ता इथे जरी मी विनू म्हणत असलो तरी खरं ते आहे VNU! यामध्ये पहिला V विनायकचा, N निहिरा आणि U उमिकाचा! हे सर्व जुळवून आणण्यासाठी ह्या पठ्ठ्यानं आपल्या मुलीचं नांव U वरुन ठेवण्याचा अट्टाहास धरला असावा.  ह्याने शालेय शिक्षण घेतलं ते वसईच्या RP  वाघ हायस्कूलमध्ये! बाकी सर्व आम्ही मित्रमंडळी न्यू इंग्लिश स्कूलची असल्याने अधुनमधुन हा आपल्यातला नाही अशी भावना आमच्यात निर्माण होते. परंतु या भावनेनिमित्त निर्माण झालेल्या आमच्या दुजाभावाला तो एकटा पुरून उरण्याची क्षमता तो बाळगुन आहे. त्याला RP  वाघची मंडळी एकत्र का आणता आली नाहीत असा मला मनात पडलेला प्रश्न कधीतरी त्याला विचारावासा वाटतो परंतु त्याविषयी तो काही फारसं वाईट वाटून घेणार नाही. ही न्यु इंग्लिश स्कुलची पोर इतकी हुशार कशी ही शंका लहानपणापासुन त्याच्या मनात खदखदत असली तरी ती प्रत्यक्षात बोलुन दाखवेल तो विनु कसला? 

विनूची विनोद बुद्धी जबरदस्त आहे आणि या विनोदबुद्धीला मराठी भाषेचे भाषेवरील त्याच्या प्रभुत्वाचे सहाय्य लाभले असल्याने तो जातिवंत विनोदाची हमखास पेरणी करू शकतो. त्याच्या तोडीस तोड विनोद करणारे हेमंत डोंगरे सर आणि राहुल ठोसर आणि बाकी काही त्यांची मित्रमंडळी एकत्र आली की मग एकमेकांना देण्यात येणाऱ्या कोपरखळ्यांची बहार उडवून दिली जाते. परंतु यातील काही संज्ञा ह्या केवळ त्या निवडक लोकांनाच माहीत असतात त्यामुळे आपल्याला मात्र केवळ त्या कळल्यासारखं करुन हसण्याचे नाटक करावं लागतं. 

स्पष्ट सांगायचं झालं तर काही महिन्यांपूर्वी विनु स्थूल होता. त्याला त्याआधी सुद्धा बऱ्याच जणांनी या वास्तवाची जाणीव करून दिली असणार. म्हणा तो ज्या ग्रुपमध्ये वावरतो तिथं एखादं सत्य सभ्यपणे सांगण्याची पद्धत नाही किंवा तिथं सत्य उतरण्याआधीच त्या ग्रुपकडून तुम्हाला ते भयानक परखडपणे सांगितलं जाण्याची पद्धत आहे. त्यामुळे तो स्थूल होण्याच्या बरेच आधी त्याला हे सांगण्यात आले असणार. त्यानं कित्येक वर्ष त्यावर काहीच केलं नव्हतं. परंतु सहा महिन्यांपूर्वी नक्की काय झालं कुणास ठाऊक! विनूने फिटनेसचे वेड डोक्यात घेतले. सकाळचा सूर्योदय ज्यांना गेले कित्येक वर्षे पाहिला नसेल असा हा विनू सहा वाजता उठून सायकलिंगला जायला लागला. वसईतील जागतिक दर्जाचे बॅडमिंटन खेळाडू हेमंत डोंगरे सर यांच्याकडून बॅडमिंटनची शटल्स मिळावीत म्हणून त्यांच्या मनधरण्या करू लागला. डोंगरे सरांनी शटल्स देणे जरी त्याच्या हाती नसले तरी सायकलिंग करणा मात्र त्याच्या हाती होतं त्यामुळे जिद्दीने सायकलिंगचा पाठपुरावा करून त्यांना गेल्या सहा महिन्यात तब्बल 20 किलो वजन घटवले. विनु हा पट्टीचा पोहणारा आहे. आफ्रिका खंडातील अमॅझॉन खोऱ्यातील विहिरीत दोन वर्षांपुर्वी वसईतील काही मंडळी अत्यंत धाडस करुन पोहण्यास गेली होती. त्यावेळी लाल शर्टात असणारा हा विनु! विहिरीच्या पाण्यात बोचकं वगैरे प्रकारांचं प्रदर्शन करण्यात विनूचा हातखंडा आहे हे मी ऐकुन आहे !


मित्रांच्या वाढदिवसांची फेसबुकवर अतिशोयक्ती अलंकारयुक्त आणि विनोदाचे कारंजे निर्माण करणारी पोस्टर्स बनवण्यात विनूचा हातखंडा आहे. जोपर्यंत विनुचे पोस्टर येत नाही तोपर्यंत लोकं बेचैन होऊन वाढदिवसाचे सेलिब्रेशन सुरू करीत नाहीत. त्याच्या या पोस्टर्समुळे वसईमध्ये तुम्हाला असंख्य जागतिक दर्जाचे लेखक, व्यवसायिक, खेळाडू वगैरे असण्याचा भास होईल. ते जे मशीन लर्निंग आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स वगैरेचे प्रकार म्हणतात ना! त्याचा वापर करून जर कोणी विनूच्या फेसबुक पोस्टचे विश्लेषण करण्याचा प्रयत्न केला तर ह्या सर्व पोस्ट पृथ्वीवरील माणसाच्या नसून हा मनुष्य आणि त्याची मित्रमंडळी मागची काही शतकं आणि पुढची काही दशके यामध्ये वेगाने पुढे मागे करीत आहेत असा त्यांना भास होण्याची शक्यता आहे. 

विनू स्वतःचे लग्न हे जमवून म्हणजे घरच्यांनी जमवून दिलेले लग्न असे म्हणतो. परंतु याविषयीदेखील शंका घेण्यास प्रचंड वाव आहे. घरच्यांकडून स्थळ आले आणि मग मी ते पुढे नेले असे तो म्हणतो. आता त्याच्या या विधानाची खातरजमा जमा करुन घेण्यास अजिबात वाव नाही. काही काळापूर्वी म्हणजे अगदी गेल्यावर्षीपर्यंत विनू विनोदी गाणी बनवून की फेसबुक वर टाकायचा. त्याची गायन कला आणि विनोदबुद्धी यांचा उत्तम संगम या गाण्यांमधुन आढळून येत असे. परंतु पूर्ण धमाल करणारा तरुण  ते एक जबाबदारीने वागणारा मध्यमवर्गीय गृहस्थ हा जो विनूचा प्रवास गेल्या काही महिन्यांपासून चालू झालो आहे त्यामुळे त्याचे फेसबुक वरील हे गायन संपले असे मानण्यास वाव आहे सोनू तुला माझ्यावर भरोसा नाय काय या गाण्याचे विनू वर्जन तुम्हाला कुठे सापडलं तर पहा!!!

विनूला राजकारणाविषयी भरपूर काही माहिती आहे. तो एका विशिष्ट पक्षाशी ओढ बाळगून आहे आणि त्यामुळे त्या पक्षाचा तो हिरीरीने वैयक्तिक पातळीवर पुरस्कार करतो किंवा त्यांच्यावरील टीकेला तो सडेतोड उत्तर देण्याचा प्रयत्न करत असतो. परंतु या सर्व प्रकारात तो समोरचा माणूस दुखावला जाणार नाही याची काही विशिष्ट मर्यादेपर्यंत काळजीसुद्धा घेतो. राजकारणाविषयी त्याच्या मनात प्रचंड ओढ असली तरीसुद्धा राजकारणासाठी लागणारा धूर्तपणा माझ्यात नाही असे तो म्हणतो आणि त्यामुळे मी राजकारणापासून दूर राहतोय असे तो म्हणतो काही प्रमाणात ते सत्य असावे. विनूच्या अंगी छायाचित्रणाची सुद्धा कला आहे परंतु आपला स्वयंघोषित छायाचित्रकार मित्र राहुल ठोसर याच्या फेसबुक लाईक्स वर गदा येऊ नये म्हणून तो आपली छायाचित्रकारिता आणि त्याचे सोशल मीडियावरील प्रदर्शन मर्यादित ठेवतो. तरीदेखील त्याचे छायाचित्रकारितेतील कौशल्य अशा फोटोमधुन डोकावत राहते. 


वसईतील कला क्रीडा महोत्सवाच्या आयोजनात तो सक्रिय सहभाग घेतो. विनुची भारतीय रितीविषयीची ओढ त्याच्या विविध सामाजिक / सांस्कृतिक उपक्रमांतून परिवर्तित होते. अस्तंगत होत चाललेल्या ढोल संस्कृतीला पुनर्जीवन देण्याच्या उदात्त हेतूनं स्थापन झालेल्या वसईतील ढोल पथकाचा तो सक्रिय सभासद आहे. महाराष्ट्रदिन, दसरा अशा पवित्र सणांच्या दिवशी हे ढोल पथक वसईच्या मुख्य भागातुन मिरवणुक काढतात. त्या निमित्त विनुची फेसबुकावरील ही पोस्ट त्याच्या मराठीवरील प्रभुत्वाची जाणीव करुन देते. 

गर्व आहे #महाराष्ट्रीय असण्याचा
अभिमान आहे #ढोल_ताशा च्या कलेचा
जपतो आपली महाराष्ट्राची #संस्कृती
#निष्ठा आहे आपल्या #मराठी मातीशी
महाराष्ट्र दिन व कामगार दिनाच्या सर्वांना शुभेच्छा

ह्या माणसाचं आधीचं स्थूलपण त्याच्या खवय्येपणातुन आलं आहे. पारंपरिक पदार्थाचं त्याला भारी वेड असावं. यंदाच्या उन्हाळ्यात त्याच्याकडुन (म्हणजे अर्थात त्याच्या फेसबुकवरील पोस्टवरुन) मला ही रायत ह्या पदार्थाची रेसिपी कळली. 

हॉटेलमधले पंजाबी, गुजराथी, मारवाडी पदार्थ आवडीने खाणारा पण घरच्या #पारंपारिक खाद्यपदार्थांवर अक्षरशः हात,बोट चाटून/पुसून यथेच्छ #ताव मारतो तो खरा #मराठी. आपल्या पारंपारिक महाराष्ट्रीयन खाद्यपदार्थांची चव काही औरच..

छोटे गावठी आंबे पिकायला लागले की, आमच्या घरात आठवड्यातून किमान ५-७ वेळा बनणारा पदार्थ म्हणजे रायत.

आंब्याच्या रसात #नारळाचे दूध टाकून त्यात #मिरची_पूड, #मीठ, #गूळ आणि #मोहरीची पावडर टाकून एकत्र केले की झाले रायत. पोळी, भाता सोबत खायला योग्य. पण वाटीत याच्या रसात बुडवलेल्या #बाठ्यासोबत अगदी #बोट चाखून, चोखुन खाण्याची धन्यता काही वेगळीच..

एप्रिल - मे मोसमातील अजूनही बरेच पदार्थ बनायचे बाकी आहेत. आधी #आईने आणि आता #बायकोने असे वेगवेगळ्या मोसमातील पदार्थ बनवण्याची #परंपरा टिकवून ठेवली असल्याने त्याची चव आणि मजा घ्यायला मिळणार आहे. त्यामुळे दोघांचेही #आभार..

विनु यंदाच्या मोसमात खुप बिझी असणार आहे. नावातच गणपती असणारा विनु परम गणेशभक्त! वसईत त्यानं शाडू मातीच्या आणि प्लास्टर ऑफ पॅरिसच्या सुबक गणेश मुर्ती उपलब्ध करुन दिल्या आहेत. 
 

ह्या उपक्रमासाठी आणि एकंदरीत भविष्यातील यशस्वी वाटचालीसाठी विनुला आणि त्याच्या कुटुंबियांना मनःपुर्वक शुभेच्छा !

Sunday, July 1, 2018

साथ सोबत!



न्यु इंग्लिश स्कूल ही वसईतील एक नामवंत शाळा!! या शाळेची स्थापना साधारणतः ७५ वर्षांपुर्वी झाली. या शाळेनं वसईतील अनेक पिढ्या घडवण्याचे कार्य केलं आहे. या शाळेत अनेक गुरुतुल्य व्यक्तिमत्वांनी वास्तव्य केले आणि आपल्या ज्ञानदानाने असंख्य विद्यार्थ्यांचे आयुष्य अलंकारित केले. ह्या सुवर्णयुगातील आठवणी केवळ मनात ठेवुन गेल्या कित्येक पिढ्या राहिल्या. आणि त्यातील काही काळाच्या पडद्याआड गेल्या सुद्धा! वसईच्या सुवर्णकाळातील या अतिरम्य आठवणींना लिखित स्वरुपात नोंदवण्याचा प्रयत्न झाला नसेलच असं मी म्हणत नाही! परंतु या सर्व आठवणींची एकत्रित स्वरुपात लिखित नोंद नाही ही खंत मात्र तो सुवर्णकाळ अनुभवलेल्या बऱ्याच जणांच्या मनात आहे. 

जणु काही ही खंत ओळखुनच या सुवर्णकाळाचे साक्षीदार असलेल्या वसईतील दोन नामवंत शिक्षिका नंदिनी पाटील मॅडम आणि सापळे मॅडम या दोघींनी गेले काही महिने या आठवणींना उजाळा दिला आणि नुकतंच ह्या  आठवणी पुस्तकरुपानं प्रसिद्ध केल्या. या पुस्तकाचं नाव आहे साथ सोबत!  या दोघीजणींनी जवळपास चाळीस वर्ष या पवित्र वास्तूमध्ये ज्ञानदानाचे कार्य केले.
अजुनही मोजक्या विद्यार्थ्यांना ह्या दोघी मार्गदर्शन करीत असतात.  या शालेय नोकरीच्या कालावधीत विविध गुणी शिक्षिकांशी त्यांचा संबंध आला. हा संबंध केवळ शैक्षणिक क्षेत्रापर्यंत मर्यादित न राहता हे ऋणानुबंध वैयक्तिक आयुष्यात सुद्धा विस्तारित झाले. आणि मग विणले गेले ते मैत्रीचे घट्ट बंध! या मैत्रीच्या अतुट नात्यांना पुस्तक स्वरुपात या दोघींनी अत्यंत सुरेख मुर्तरुप दिलं आहे. 

है दोघींच्या जवळपास २१ मैत्रिणींची व्यक्तिचित्रे या पुस्तकात आपल्याला वाचायवास मिळतात. 


यातील बहुतेक सर्वजणींनी वसईतील न्यु इंग्लिश स्कूलच्या माजी विद्यार्थ्यांना शिकविले आहे. परंतु या शिक्षकांची तेव्हा केवळ शिक्षिका म्हणूनचआम्हांला ओळख होती. एक व्यक्ती म्हणून ह्या साऱ्याजणी कशा होत्या, त्यांनी आपल्या वैयक्तिक आयुष्यात कोणत्या अडचणींचा मुकाबला केला,  प्रत्येकीच्या अंगी कसे वेगवेगळे कलागुण आहेत आणि वयाचे बंधन पाळता अजूनही या सर्वजणी कशा एकत्र येऊन ह्या मैत्रीला उजाळा देतात या सर्वांचं एक उत्कट वर्णन या पुस्तकात आपल्याला वाचावयास मिळतं.  

पाटील मॅडम आणि सापळे मॅडम यांनी या पुस्तकांमध्ये छोट्या छोट्या काव्यरूपी रचनांचा मुक्तहस्ते वापर केला आहे. नारकर मॅडमचा उल्लेख करताना खालील ओळी मॅडमचे चित्र खरोखर डोळ्यासमोर उभं करतात.  

हात जोडीते स्मरण तुझे। 
डोळे बंद करता मूर्ती दिसे। 
मनाच्या कोपऱ्यात ध्यास वसे। 

या रचना इतक्या बेमालुमपणे या पुस्तकातील त्या व्यक्तिमत्वाच्या छटेत अशा मिसळून जातात की आपण अगदी खुश होऊन जातो. खरंतर पाटील मॅडम प्रामुख्यानं इंग्लिश शिकवायच्या आणि सापळे मॅडम गणित आणि विज्ञानाच्या शिक्षिका!! परंतु आपल्या अंगी असलेले मराठीचे यांनी प्रभुत्व या दोघींनी या पुस्तकाच्या माध्यमातून अत्यंत दिलदारपणे वाचकांसमोर ठेवलं आहे. 

प्रत्येक मैत्रिणीला या दोघींनी एक विशेषण दिलं आहे आणि ते विशेषण त्या मैत्रिणीच्या व्यक्तिमत्वाला अगदी साजेसं आहे! पुस्तकाची मांडणी दोन मैत्रिणींनी केलेले आपल्या बाकीच्या जिवलग मैत्रिणींचे वर्णन अशी असली तरी हे वर्णन करताना न्यु इंग्लिश स्कुल आणि वसईचा मागील काही दशकातील  सुवर्णकाळ डोळ्यासमोर अलगदपणे उलगडत जातो.  त्यातील प्रत्येक मैत्रीण ही शाळेतील एक मान्यवर शिक्षिका आणि त्यातील काही जणींचे यजमान हे मान्यवर शिक्षक! या पुस्तकाच्या माध्यमातून या ऋषितुल्य शिक्षकांच्या आयुष्यात डोकावण्याची संधी आपल्याला मिळते.  या शिक्षिकांच्या अंगी असलेले पाककलेचे, संगीताचे अज्ञात असे पैलूसुद्धा आपल्याला समजतात. 

या पुस्तकातून शाळेच्या आवारात असलेल्या शिक्षकांच्या कॉलनीचे वर्णन अधूनमधून डोकावत राहते आणि मग वाचकाच्या मनात असणाऱ्या या कॉलनीच्या आणि त्यात वास्तव्य करुन राहिलेल्या शिक्षकांच्या आठवणी  पुन्हा जागृत होतात. हे सर्व शिक्षक मूळचे वसईचे होते असं नाही.  महाराष्ट्राच्या विविध भागातून आलेली आणि आपल्या पेशाच्या निमित्ताने वसईत विसावलेली ही मंडळी! वसईच्या मातीत असा कोणता घटक आहे देव जाणे पण वसईत जो कोणी एकदा आला तो वसईत मनानं अगदी रमून गेला. ह्या सर्वांच्या बाबतीत सुद्धा असंच काहीसं झालं आहे. वसईत कायमस्वरुपी वास्तव्य करणं सर्वांनाच शक्य झाला असे नाही परंतु जेव्हा केव्हा संधी मिळेल तेव्हा ही सर्व मंडळी वसईला नक्कीच येतात. ह्या मैत्रिणींच्या स्नेहसंमेलनाच्या आठवणी पुस्तकातुन डोकावत राहतात. 
वसईच्या आठवणी त्या तर मात्र मनात सदैव घेऊन वावरत असतील ह्या विषयी शंका नाही! 

मांजरेकर आणि दांडेकर ही जोडी वसईकरांना कित्येक दशके पाहिली आहे  पुस्तकातील हे वाक्य तंतोतंत परिस्थितीशी जुळणारं आहे. मांजरेकर मॅडमचं वर्णन करताना ह्या दोघी म्हणतात की १९७०-७१ साली भेटलेल्या मांजरेकर मॅडम आणि आजच्या मॅडम यांत आम्हांला कुठे बदल दिसत नाही हे वाक्य तर मनाला अगदी शंभर टक्के पटून जाते.  २००२ च्या सुमारास मांजरेकर मॅडम सत्यनारायणाच्या पुजेच्या निमित्तानं घरी आल्या होत्या. मी कोणा लहान मुलासोबत तरी सहज बॅडमिंटन खेळायला होतो आम्हाला खेळताना बघुन स्वस्थ बसल्या त्या मॅडम कसल्या! त्या देखील लगेच खेळावयास उतरल्या आणि आपल्या जीवनातील बॅडमिंटन आठवणी सांगू लागल्या.  न्यु इंग्लिश स्कूलच्या काही शिक्षकांना त्यांच्या आद्याक्षरांवरून जात असे. मीना म्हात्रे मॅडम मुळगावच्या! त्यांचं वर्णन करताना सुद्धा MH असे करण्यात आले आहे. 

 या पुस्तकाविषयी अधिक काही लिहून मी तुमची उत्सुकता ताणणार नाही. पहिल्या आवृत्तीचे प्रकाशन आदरणीय श्रीमती इंदुमती बर्वे मॅडम ह्यांच्या शुभहस्ते त्यांच्या वाढदिवशी करण्यात आले. त्या प्रसंगी दोन्ही लेखिकेचे मॅडम सोबतचे हे छायाचित्र ! 



पहिल्या आवृत्तीच्या मोजक्या प्रति छापताना केवळ आपल्या मैत्रिणींसोबत हे पुस्तक शेयर करावं असा त्यांचा विचार होता. परंतु ही बातमी जसजशी पसरली तसं ह्या दोघीजणींना दुसऱ्या आवृत्तीचा जोरदार आग्रह करण्यात येऊ लागला आहे. न्यु इंग्लिश स्कूलशी  आपला जर संपर्क आला असेल तर  This is a Must Read Book! दुसऱ्या आवृत्तीची आपली प्रत आधीच राखुन ठेवा !!

Saturday, June 30, 2018

वसंतास पत्र!




चि. प्रिय वसंतास,
सप्रेम आशिर्वाद. 

तुझं कॉलेज सुरु होऊन एव्हाना एक महिना होत आला. आताशा तुझं तिथं नीटसं बस्तान बसलं असावं. हल्लीच्या काळात पत्रलेखनाचा प्रकार मागे पडला आहे.  त्यामुळे हॉस्टेलवर माझे हे पत्र बघुन तुझ्या मित्रमंडळींना काहीसं आश्चर्य वाटण्याची शक्यता आहे. मी सध्या भ्रमणध्वनीचा वापर कसा करायचा हे शिकण्याच्या प्रयत्नात आहे. ते जमलं की मी तुला नक्कीच त्या माध्यमातून संपर्क करीन. परंतु पत्रलेखनाचा गोडवा काही वेगळाच! या माध्यमातुन ज्या व्यक्तीने आपल्याला पत्र लिहलं आहे ती व्यक्ती आपल्या जवळपासच वावरत आहे असा भास होतो. 

इथं यंदाच्या वर्षी पावसाला उत्तम सुरुवात झाली आहे. आपल्या शेतात सुद्धा पेरणीची कामं जोराने चालू आहेत. पावसानंतर कोकणातील विहंगम निसर्गाची तुला नक्कीच आठवण येत असावी. परंतु तु ज्या कार्यासाठी ज्या ध्येयाचे उद्दिष्ट डोळ्यासमोर ठेवून आला आहेस त्यावर तु लक्ष केंद्रित केलं आहे असा तर्क आम्ही काढला आहे. तु तसा जिद्दी आहेस आणि ह्याचा आम्हांला अभिमान आहे! 

मुंबईमध्ये पावसाळ्यात विविध प्रकारचे रोग थैमान घालतात. लेप्टोस्पायरोसिस, डेंगू यासारखे आजार हे अस्वच्छ पाणी आणि मच्छर यांच्या उपद्रवामुळे होतात. त्याविषयी थोडी जाणीव बाळगणे आणि काळजी घेणे हेच सर्वात उत्तम!! साचलेल्या पाण्यातून पायी चालणे टाळणे उत्तम! मच्छरदाणी लावणे हा काहीसा जुनाट प्रकार मानला जात असला तरी सुद्धा डासांपासून संरक्षणांसाठी हा उपाय उत्तम आहे. मित्रमंडळींना मच्छरदाणीचा वापर करण्यासाठी प्रोत्साहित कर! आपल्या भोवतालच्या मंडळींना एखाद्या योग्य गोष्टीसाठी प्रवृत्त करणे ही कला भविष्यातील आयुष्यात तुला उपयोगी पडेल. 

शहरातील महाविद्यालयातील शिक्षणपद्धती हे आत्तापर्यंत तू अनुभवलेल्या शिक्षणाच्या पद्धतीपेक्षा काहीशी वेगळी असणार. तिच्याशी जमवून घेण्यासाठी थोडा वेळ लागला तरी हरकत नाही. आपल्या भोवतालच्या मित्रमंडळींसोबत आपण ज्या गोष्टीत काहीसे अडखळलो आहोत त्या गोष्टींविषयी चर्चा करण्यास करण्यात काहीही गैर नाही. याप्रकारे आपण वैचारिक वैविध्य अनुभवतो आणि एखादा चांगलं उत्तर मिळण्याची शक्यता वाढीस लागते!

बारावीनंतर अभियांत्रिकी क्षेत्राकडे वळण्याचा कल तू दर्शविला आहेस.  खरं सांगायचं तर या विषयात मला फारसं काही कळत नाही. शेजारचे जंजिरे गेल्या रविवारी घरी आले होते. त्यांचा मुलगा पुण्याच्या अभियांत्रिकी कॉलेजातून शिक्षण पूर्ण करून नोकरीस लागला आहे. त्यांनी चर्चेमध्ये काही उत्तम गोष्टींचा उल्लेख केला. सध्याची परिस्थिती पाहता कोणती  एक अभियांत्रिकी शाखा पुढील अनेक वर्ष मागणीत राहील असं छातीठोकपणे कोणीच सांगू शकणार नाही असं ते म्हणाले. परंतु एक गोष्ट मात्र खरी आपण जी कोणती शाखा निवडू त्यात सर्वोत्तम होण्याचा प्रयत्न कर! हा दृष्टिकोनच तुला आयुष्यात उपयोगी पडेल!!

तुझ्या आयुष्यातील पुढील काही वर्षे महत्वाची असणार आहेत. तसं म्हणायला गेलं तर सर्वांना आयुष्यभर मेहनत करावी लागते परंतु महाविद्यालयीन जीवनात केलेली मेहनत तुम्हाला तुला एका योग्य दिशेने प्रवास सुरू करण्यास मदत करु शकते. मी माझं पुर्ण आयुष्य शेतीमध्ये घालवलं आहे. कोकणासारख्या निसर्गरम्य परिसरात शेती उद्योगांवर उपजीविका करण्यासारखा आनंद नाही. आपल्या गरजा मर्यादित ठेवल्या की जीवन सुंदर भासू शकते. ही झाली जीवनाकडे बघण्याची एक दृष्टी! दुसऱ्या दृष्टीने पाहायचं झालं तर कोकणापासून काही तासांच्या अंतरावर मुंबईसारखी सर्व प्रकारच्या उत्कर्षाच्या संधी  उपलब्ध करून देणारी महानगरी आहे. या शहराने उपलब्ध करून दिलेल्या संधींचा वापर करुन आपल्या आयुष्याला कलाटणी देता येते. कोकणातील आयुष्य की मुंबईतील आयुष्य याविषयीचा निर्णय तू तुझ्या आयुष्याच्या विविध वळणांवर घेऊ शकतोस.  परंतु एकंदरीत शिक्षण प्राप्त करून घेतल्यानंतर जर  तू हा निर्णय घेतला तर ते योग्य राहील असं माझं वैयक्तिक मत!

मुंबई शहर तुझ्यासमोर असंख्य आकर्षणे उभी ठेवेल. ह्या आकर्षणांपासून दूर राहून आपलं कर्तव्य बजावणं हे काही प्रसंगी कठीण होऊ शकते. या गोष्टीमध्ये आपली संगत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. तू आता मोठा झाला आहेस आणि तुझ्या प्रत्येक निर्णयात आमचा सहभाग असावा असे आम्ही बंधन घालून देणार नाही. परंतु ज्या क्षणी तुला आमच्या सल्ल्याची आवश्यकता वाटेल त्यावेळी नक्कीच आम्ही तुझ्यासाठी उपलब्ध असू. 

आईला तुझी खुप आठवण येते. फोनवरुन तुझा आवाज ऐकून तिचं थोडफार समाधान होतं. जेवणाची व्यवस्थित काळजी घेत रहा. बाहेर कितीही चमचमीत पदार्थ उपलब्ध असले तरी ते वारंवार खाऊ नयेत.  आपल्या तब्येतीचे बरेचसं नियंत्रण आपला आहार करतो. त्यामुळे नियमित आहार ठेवत जा. पावसाळ्यामध्ये उघड्यावरचे पदार्थ खाणे टाळत जा. आपल्या गावाकडे रात्री लवकर झोपून सकाळी अभ्यासाला उठण्याची तुझी सवय आहे.  ती सवय जमेल तितकी चालू ठेव.  अभ्यासासाठी सकाळच्या वेळेसारखी प्रसन्न वेळ नाही. ह्या वेळी एकाग्रता सुरेख होते. ही सवय मुंबईत चालू ठेवण्यासाठी तुझ्या रुम पार्टनरच्या अभ्यासाच्या वेळा त्याच्याशी मिळतीजुळत्या असणं काहीसं आवश्यक असतं. याबाबतीत आवश्यक असल्यास त्याच्याशी चर्चा कर. काही बाबतीत आपण बदलायचं आणि काही बाबतीत त्याला बदलाची विनंती करायची. 

मुंबईतील गणेशोत्सव हा फार नावाजलेला आहे. हा गणेशोत्सव पाहण्यासाठी दुरवरुन लोक येतात. तुझ्या मनातसुद्धा मुंबईतील गणेशोत्सवाविषयी उत्सुकता असेलच. आपल्या कोकणात सुद्धा थोड्या दिवसातच गणपतीचे वारे वाहू लागतील. तुझ्या महाविद्यालयाला गणपतीच्या काळात पाच-सहा दिवस सुट्टी असावी अशी आम्हाला आशा आहे.  तसे असल्यास तु गावाला यायचा प्रयत्न कर. 

सतत अभ्यास करुन जर कंटाळा आला तर मित्रांसोबत मुंबईदर्शन सुद्धा कर! मुंबई ही एक मोठी नगरी आहे आणि त्यात पाहण्यासारखी अनेक ठिकाणे आहेत. 

बाकी आम्ही सर्व ठीक आहोत. मी ज्यावेळी शहरात शिकण्यास गेलो होतो त्यावेळी मनीऑर्डरची वाट पाहायचो. हल्ली तो प्रसंग येत नाही.  तरीसुद्धा कधी अचानक पैशाची गरज लागली तर तसे कळव! मी भ्रमणध्वनीच्या शिक्षणामध्ये पैसे नेट बँकिंगच्या माध्यमातून हस्तांतरित करण्यास शिकत आहे. 

तु सुद्धा आम्हाला पत्रांना उत्तर द्यायचा प्रयत्न कर !


सर्व मित्रमंडळींना प्रणाम व आशीर्वाद.
रत्नाकर !



Sunday, June 24, 2018

मनःशांती



मान्सुनपुर्व पावसाच्या सरी आणि खरा मान्सुन यांच्यातला गोंधळ काल संपला असावा. ज्याप्रकारे पाऊस पडत होता त्यावरुन खरोखरीच्या मान्सुनला काल सुरुवात झाली असावी असं म्हणायला हरकत नाही. वातावरणात छानसा गारवा आला होता आणि त्यामुळे मन शांत काहीसं झालं. आणि मन शांत झालं की मग चांगले विचार येतात.  थंडावा अनुभवताना मागच्या डिसेंबरातील अमेरिकावारीची आणि तिथल्या थंडाव्याची आठवण झाली. 

२००१ ते २००७ या कालावधीत बराचसा वेळ अमेरिकेत व्यतित केला होता. २००५ नंतर व्यवस्थापकीय भूमिका बजावताना काही जेष्ठ अमेरिकन व्यवस्थापकांशी जवळून संपर्क आला होता. या सर्वांची दैनंदिन जीवनशैली ऐकून आणि काही प्रमाणात प्रत्यक्षात बघून थोडीफार समजून घेतली. या सर्वांतील महत्त्वाचा घटक म्हणजे ही लोकं जमेल तितका जीवनात शांतपणा ठेवण्यासाठी प्रयत्न करतात असं मला वाटलं. आधी म्हटल्याप्रमाणे हे सर्व जेष्ठ अमेरिकन व्यवस्थापक असल्यामुळे त्यांच्या बाबतीत आलेला अनुभव खरोखर संपुर्ण अमेरिकन जीवनसरणीचे प्रतिनिधित्व करेल असं मी म्हणणार नाही.  तरीदेखील त्यांच्या काही गोष्टी मला खूप आवडल्या.  सकाळी आठ वाजताच्या सुमारास ऑफिसात पोहोचणार. आठ ते चार किंवा आठ ते पाच या वेळात झपाटून गेल्यासारखं काम करणार आणि मग पाच वाजता उगाचच ऑफिसात न रेंगाळता थेट आपल्या घरी पोहोचणार. शांतपणे सहा-साडेसहा वाजता रात्रीचे जेवण आटपून निद्राधीन होणार ही अशी त्यांची जीवनशैली होती. हे सर्व आठवण्याचं कारण म्हणजे डिसेंबरातील अमेरिका भेटीत कोलंबस इथे माझ्या अमेरिकन व्यवस्थापकासोबत मी एका हॉटेलात थांबलो होतो.  त्याच्याबरोबर ऑफिसात जाण्या-येण्याची सोय असल्यामुळे औपचारिकतेची काही पुटं काही काळापुरता गळून पडली होती.  त्यामुळे रात्रीच जेवण सुद्धा त्याच्यासोबत एक-दोन वेळा हॉटेलात घेतले.  त्यावेळी सहा-साडेसहा वाजताच्या रात्रीच्या जेवणाची पुन्हा एकदा आठवण झाली आणि ते अनुभवलं सुद्धा!! आणि त्या भागातील हवामान सुद्धा ह्या शैलीला अनुकूल होते. संध्याकाळी पाच वाजता अंधार होत असल्यामुळे आणि कडाक्याची थंडी असल्यामुळे लवकर झोपण्यासाठी अत्यंत अनुकूल वातावरण निर्माण होत असे. 
आता हे सर्व अनुभवताना शांततेसोबत एका श्रीमंतीचासुद्धा अनुभव येतो. ही सर्व उच्च दर्जाची हॉटेल्स, तिथे उपलब्ध असलेल्या उच्च दर्जाच्या सोयीसुविधा, हॉटेल्सच्या रेस्टॉरंटमध्ये पार्श्वभूमीवर वाजणारे  मंद असे संगीत ह्या सर्वांमुळं एकंदरीत आपल्याला जीवनाविषयी बरं वाटायला लागतं. आपण आपल्याला काहीसे कोणीतरी समजायला लागतो. अशावेळी मग एखादा जिवलग मित्र आपल्या गावापासून हजारो मैलावर भेटतो आणि मग गप्पा रंगतात. 

ह्या सर्व गोष्टींमुळे मग २००७ सालापर्यंतच्या वास्तव्याची आठवण आली. 
वास्तव्याच्या काळात शेवटचे काही महिने एक संभ्रम निर्माण झाला होता. हे सर्व सुख महत्त्वाचे की आपले जिव्हाळ्याच्या लोकांमध्ये संघर्षाचे जीवन महत्त्वाचे. त्यावेळी भारतात परतण्याचा निर्णय घेतला होता तो योग्य की अयोग्य हे ठरवण्याचा इथे प्रयत्न करणार नाही. परंतु तिथलं हे सुख एका विशिष्ट मर्यादेपलीकडे आम्हांला झेपलं नव्हतं हेच खरं!

आता वळुयात ते कालच्या विचारांकडे!! पावसाने निर्माण झालेल्या थंडाव्यात मन बराच विचार करत होतं. आपल्याकडे वातावरणात थंडावा नसतो, सर्वच धूळ असते, सर्वत्र गर्दीचे वातावरण आहे, ट्रॅफिक जॅम असतात आणि आपल्या कार्यालयीन वेळा खूप रात्रीपर्यंत असतात.  आपण संध्याकाळी साडेसहा वाजता रात्रीच्या जेवणाऐवजी दिवसातला चौथा पाचवा चहा ढोसत असतो. या सर्व घटकांमुळे आपलं मन एका विचलित स्थितीत जात असावं. त्यामुळे रात्री नऊ-दहा वाजता घरी परतल्यावरसुद्धा एकदम शांत स्थितीत जाण्यास हे मन तयार नसतं. आपण वायफाय वापरून डेटा अधाशासारखा भक्षण करीत राहतो. आपल्या वार्षिक सुट्ट्यासुद्धा दूरच्या ठिकाणी असतात. जिथे पोहोचेपर्यंत आपण फार मोठी कार्बन फूटप्रिंट निर्माण करतो. प्रत्यक्ष निसर्गाच्या सानिध्यातील आपले क्षण फार कमी असतात. 

हे सर्व विस्ताराने सांगण्याचे कारण म्हणजे आपण आपल्या मनाला शांततेचे फार मोजके क्षण देत असतो. आपण ज्या प्रकारची शहरातील जीवन संस्कृती गेल्या काही वर्षात विकसित केली आहे, ती एक समाज म्हणून आपल्या प्रगतीच्या या टप्प्यापर्यंत ठीक होती. परंतु समाजातील ज्या लोकांनी प्रगतीचा हा टप्पा गाठला आहे त्या लोकांनी दैनंदिन जीवनात मनःशांतीचे क्षण कसे आणता येतील याचा विचार करणे आवश्यक आहे. ही भोगवादी संस्कृती एका धोकादायक वळणाकडे पोचत आहे. आक्रस्ताळेपणाने बातम्या देणारे निवेदक, सहावा चेंडू टाकला जात नाही तितक्यात झपाट्याने आपल्यावर जाहिरातीचा मारा करणाऱ्या वाहिन्या या सर्व गोष्टी या जगात सर्वत्र अस्तित्वात नाहीयेत त्या आपणच विकसित केल्या आहेत आणि आपण त्या अजुन भयानक रुपाकडे नेत आहोत.  

पाऊस पडला, वातावरणात थंडावा आला की तेलकट, तिखट खाऊन मदिराप्राशन हा एक उपलब्ध पर्याय असला तरी मंद दिव्याच्या प्रकाशात शांत शास्त्रीय संगीत ऐकणं हा सुद्धा एक पर्याय असु शकतो ह्याची जाणीव ठेवा. मनाला शांत क्षणांची सवय असु द्यात नाहीतरी कायमस्वरूपी मानसिक अस्वास्थाकडे आपली वाटचाल अटळ आहे. 

अमेरिकेच्या मागील भेटीतील काही शांत क्षण!! 




































Saturday, June 23, 2018

भाग्यपरिवर्तन



सरकारने कायदे बनवायला सुरु केल्याच्या काळापासूनचे सर्व कायदे पाळण्याची जबाबदारी आपली आहे असे मानणारा वर्ग महाराष्ट्रात अस्तित्वात आहे. साधारणतः सरकार जे काही कायदे बनविते त्यांचा आणि सर्वसामान्यांचा क्वचितच संपर्क येतो. परंतु २३ जून २०१८ हा दिवस मात्र येणाऱ्या भविष्यकाळात सर्वांच्या लक्षात राहणारा असेल. गेले एक दोन पिढ्या बाजारात जाताना लागलेली प्लॅस्टिक बॅग्सची सवय आता मोडुन काढावी लागणार आहे. 

माणसं बाजारात जाताना भाजी खरेदी आणि मासे मटण खरेदी अशी दोन उदात्त ध्येयं डोळ्यासमोर ठेवून जातात. भाजीखरेदीच्या वेळी निर्माण होणारा पेचप्रसंग कप्पेवाली कापडी पिशवी बनवुन किंवा घरी येऊन भाज्यांचे वर्गीकरण करुन सोडवता येण्यासारखा आहे. परंतु मासे -मटण खरेदीसाठी थेट कापडी पिशवी वापरणे व्यवहार्य नाही. अशावेळी घरोघरी चिकन, मटण , मासे ह्यांच्यासाठी वेगवेगळे डबे अस्तित्वात येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. भविष्यातील काही प्रसंगांचं हे काल्पनिक चित्रण. बहुतांशी प्रसंगात दोन शेजारणी आपल्या तिसऱ्या शेजारणीविषयी प्रत्यक्षात किंवा Whatsapp वर बोलत असल्याचं कल्पित करण्यात आलं आहे.   

१> 
पहिली शेजारीण - "अगं  ऐकलं का शेजारचे पाटील आज स्टीलचा मोठा डबा घेऊन गेले. दोन किलो चिकन मावेल त्याच्यात !" 
दुसरी शेजारीण - "आज पाव्हणे येणार असतील !!"

२> 
पहिली शेजारीण -  "त्या सावेंकडे म्हणे चिकन, मटण, माशाला एकच स्टीलचा डबा वापरतात."
दुसरी शेजारीण - "आमच्याकडं असला प्रकार नाही चालत ! आम्ही अगदी चिकन, मटण, कोळंबी, पापलेट सर्वांचे वेगवेगळे डबे बनविले आहेत !!"

३>  
पहिली शेजारीण -  " आज नेमके मी स्टीलचा डबा बाजारात न्यायचे विसरले. झाली ना मोठी पंचाईत !" 
दुसरी शेजारीण - "अय्या मग काय केलं?"
पहिली शेजारीण - "करणार काय!! मग काय बाजुला मस्त्यगंधा स्टील रेंटल एजन्सी मध्ये गेले ! आधार कार्ड क्रमांक देऊन प्रतिदिनी २५ रुपये भाड्यानं स्टीलचा डबा घेतला आणि मासे आणले!
दुसरी शेजारीण - "डबा चांगला आहे का?"
पहिली शेजारीण - "हो ना !! पण भरभक्कम डिपॉसिट घेतलं मेल्यांनी ! डब्बा परत नेऊन दिला की उरलेली रक्कम बँक खात्यात जमा होणार !

४> 
पहिली शेजारीण -  " अग काल कुलकर्णीकडचं बारसं कसं झालं?" 
दुसरी शेजारीण -  काहीसं फणकारून "झालं ठीक!" 
पहिली शेजारीण - "का ग!! काय झालं !"
दुसरी शेजारीण -  "अग रिटर्न गिफ्ट म्हणुन मीच पंडितांना दिलेला स्टील डब्बा काल मलाच परत मिळाला !!"

५> 
पहिली शेजारीण - "नाईकांनी म्हणे नवीन कार घेतली!"  
दुसरी  शेजारीण -  "का नाही घेणार? चार गाड्या घेतील आता!"
पहिली शेजारीण -  प्रश्नार्थक चेहऱ्यानं पाहते !!

दुसरी  शेजारीण -  "त्यांच्या जावयांचं स्टीलच्या डब्यांच्या विक्रीचे आणि भाड्यानं द्यायचं दुकान आहे !!

६> 
पहिली शेजारीण - "ती डिसोझा म्हणे हल्ली नवनवीन साड्या नेसून मासळीबाजारात जाते "  
दुसरी  शेजारीण -  "जाईल थोडे दिवस, येईल पुन्हा मार्गावर !"
पहिली शेजारीण -  प्रश्नार्थक चेहऱ्यानं पाहते !!
दुसरी  शेजारीण -  "दररोज फेसबुकावर फोटो टाकायचे असतात ना ! स्टेटससहित - "Buying Bombil in Steel Dabba, Also note my kanjivaram saree !!
पहिली शेजारीण -  "अरे मला कसं नाही सुचलं !! आताच तीन चार नवीन साड्या घेते मी !!"

थोडक्यात सांगायचं झालं तर पर्यावरणाच्या दृष्टीनं अत्यंत आवश्यक असणारा हा निर्णय आपल्या सामाजिक जीवनातसुद्धा बदल घडवून आणणार आहे. ह्या निर्णयामुळं काही आर्थिक संधी उपलब्ध होणार आहेत. कष्ट करण्याची तयारी असणाऱ्या युवकांनी ह्या संधीचा फायदा घ्यावा !

Friday, June 22, 2018

दीर्घ पल्ल्यांची उद्दिष्टे!!


तुमच्या कळत नकळत तुमचं आयुष्य घडत असतं किंवा व्यतित होत असते. आयुष्य घडणे किंवा व्यतित होणे यामधील फरक काय असा विचार मनात येणं स्वाभाविक आहे. आयुष्य दोन प्रकार जगता येतं. पहिलं म्हणजे एक दीर्घ पल्ल्याचे उद्दिष्ट ठरवुन त्याचा पाठपुरावा करीत आयुष्य जगणं किंवा घडवणं आणि दुसरं म्हणजे आला दिवस घालवणं आणि अशी दिवसांची बेरीज करत आयुष्य व्यतित करणे. 
प्रत्येकाला दीर्घ पल्ल्याचे उद्दिष्ट असणं अनिवार्य नाही. तुम्ही आला दिवस जसा तुमच्यासमोर उभा ठाकेल तसा घालविणे यात आनंदी राहू शकत असाल तर त्यात काहीही चुक नाही. परंतु जर तुम्ही आला दिवस ढकलणे या पद्धतीने आयुष्य जगत असाल आणि त्यामुळे जर तुम्हाला खंत वाटत असेल तर मात्र तुम्हाला काहीतरी उपाय योजणे आवश्यक आहे. 

जीवनातील संघर्षाचे प्रमाण ज्यावेळी वाढत जाते त्यावेळी प्रत्येक दिवस यशस्वीरित्या पार पाडणे हेच एक मोठे दिव्य बनुन जाते.  त्यामुळे जीवनातील दीर्घ पल्ल्याची जी काही उद्दिष्टे आपण डोळ्यासमोर ठेवली असतात त्यांचा पाठपुरावा दैनंदिन जीवनात करणे जवळपास अशक्यप्राय होऊन जाते.  त्यामुळे बाह्य जगताने प्रभावित केलेल्या घटकांनी तुमचा दिवस निघून जातो. दिवसांचे परिवर्तन महिन्यांमध्ये, महिन्यांचे वर्षांमध्ये होत राहते आणि आयुष्यातील महत्त्वाची वर्ष कशी निघून गेली हे तुम्हाला समजत नाही. 

बाह्य जगतातील घटक हे तुम्हांला कशाप्रकारे प्रभावित करतात हे पाहणे मनोरंजक होऊ शकते. वानगीदाखल मुंबईतील एखाद्या व्यावसायिकाचे दैनंदिन आयुष्य पाहुयात. त्याचे आयुष्य प्रभावित करणारे तीन घटक असतात.  पहिलं म्हणजे त्याचं घर आणि सोशल मीडियावरील त्याचा अवतार. दुसरा घटक म्हणजे त्याचं घर ते कार्यालय हा प्रवास आणि तिसरा म्हणजे त्याचे कार्यालयीन आयुष्य. पहिल्या घटकांमध्ये असे आढळून येते की सोशल मीडियावरील तुमची थोडी देखील चांगली गोष्ट अगदी भव्यदिव्य रूपात प्रशंसित केली जाते आणि तुम्हाला कडवट गोष्टी आशा फारशा ऐकवल्या जात नाहीत. तुमच्या दैनंदिन प्रवासात तुम्ही एका महासागराचे भाग असतात आणि तिथे तुम्हाला वास्तवाची सदैव जाणीव करून दिली जाते. तिसरा भाग म्हणजे कार्यालयीन आयुष्य! इथं  तुम्हाला प्रशंसा कमी आणि परीक्षण जास्त असला प्रकार अनुभवायला मिळतो.  

आता दीर्घ पल्ल्याची उद्दिष्ट आणि हे तीन घटक यांचा संबंध काय असा विचार येण्याची शक्यता आहे. समजा तुमच्याकडे दीर्घ पल्ल्याची उद्दिष्ट शब्दरुपात बसवलेली आहेत तर तुम्ही पहिला टप्पा पार केला असे म्हणता येईल. दुसरा टप्पा म्हणजे तुमची या दीर्घ पल्ल्यांच्या उद्दिष्टांप्रति असलेली निष्ठा!! दैनंदिन जीवनातील तुमच्या आसपास वावरणारा प्रत्येक घटक हा तुमची दीर्घ पल्ल्याच्या उद्दिष्टांप्रति असलेली निष्ठा विरळ करण्याचा प्रयत्न करत असतो. त्यामुळे या प्रत्येक घटकाला तोंड देऊन ज्या क्षणी तुम्हाला मोकळा वेळ मिळतो त्यावेळी दीर्घ पल्ल्यांच्या उद्दिष्टांचे स्मरण करून त्यांच्या दिशेने अति सूक्ष्म का होईना परंतु एखादं पाऊल उचलणे आवश्यक आहे. एका मोठ्या समूहाचा भाग बनण्याची इच्छा मनात बाळगणे केव्हाही चांगले!! परंतु ही इच्छा बाळगत असताना आपण दीर्घ पल्ल्यांच्या उद्दिष्टांप्रति असलेल्या आपल्या मनीषेला तिलांजली देत नाही आहोत ना याचा विचार ठेवणे करणे हे इष्ट ठरते! 

हे दीर्घ पल्ल्यांच्या उद्दिष्टांप्रति असलेल्या निष्ठेचे प्रकरण वाटते तितकं सोपं नाही. ही निष्ठा एका विशिष्ट मर्यादेपलीकडे गेली की मग तिचा ध्यास तुमच्या वैयक्तिक नातेसंबंधावर परिणाम करु शकतो. एखादा मोठा संशोधक, लेखक ह्यांची उदाहरणे पाहिली तर त्यांनी काही वेळा आपली वैयक्तिक आयुष्यं मागच्या शेगडीवर (Back burner वगैरे काय म्हणतात ते !) टाकलेली दिसतात. ह्या प्रवासात एका क्षणी ही व्यक्ती स्वप्रेमात पडून जाते !! 

अजुन एक महत्वाचा घटक! जग आणि जगातील संदर्भ इतक्या झपाट्यानं सध्या बदलत चालले आहेत की बऱ्याच तपस्येनंतर जेव्हा कोणी आपलं दीर्घकालीन उद्दिष्ट साध्य करतो त्यावेळी त्या उद्दिष्टयांचं माहात्म्य, संदर्भ ह्यांनी मुळ स्वरुपापासुन फारकत घेतली असण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणावर असते. आणि त्यामुळं इतक्या मेहनतीनंतर, तडजोडीनंतर  समाधान वगैरे मिळण्याचा जो प्रकार असतो त्या बाबतीत काहीशी निराशा पदरी पडू शकते. 

एकंदरीत काय पैसा, समाधान, मानमरातब वगैरे गोष्टींची क्लिष्टता भयानक प्रमाणात वाढीस लागली आहे. ह्या बाबतीत किती डोकेफोड करायची ह्या बाबतीत आपल्या संकल्पना स्पष्ट ठेवणं फायद्याचं ठरु शकते.

Thursday, June 7, 2018

वो शाम कुछ अजीब थी - भाग ३ विद्या सिन्हा



हिंदी चित्रपट संगीताचे काही खरोखरीचे जाणकार  रसिक असतात. मी अशा  जाणकारपणाच्या फार फार दूर आहे. उगाचच या विषयावर पोस्ट लिहून मी स्वतःला जाणकार समजु लागलो आहे असा कोणाचा (आणि माझाही) गैरसमज होता कामा नये, म्हणुन हे स्पष्टीकरण ! बाकी जरी मी सध्याच्या घडीला  जाणकार नसलो तरी ज्या वेगाने सध्या जाणकारपणाचं अवमुल्यन होत आहे, तो वेग पाहता पन्नास वर्षांनंतर लोक या ब्लॉगकडे पाहुन आदित्य पाटील हे हिंदी चित्रपट संगीताचे अत्यंत जाणकार व्यक्ती होते असे भाष्य करतील केवळ या आशेवर you tube च्या सहाय्यानं  एकेक कलाकारांना नजरेसमोर ठेऊन किंवा एखादी विशिष्ट थीम घेऊन मी या मालिकेचे एकेक पुष्प गुंफत आहे. आणि काही जणांच्या गतकालीन स्मृतींना उजाळा मिळत असल्यानं त्यांना ह्या पोस्ट्स आवडण्याची शक्यता वाढीस लागते. 
आजच्या पोस्टचा विषय आहे विद्या सिन्हा या गुणी अभिनेत्रीवर चित्रित केलेली काही गाणी! प्रत्येक क्षेत्रात काही अनाम वीर असतात. इंग्लिश मध्ये त्यांना unsung heroes संबोधण्याची प्रथा आहे. विद्या सिन्हा सुद्धा हिंदी चित्रपट सृष्टीतील मधील अशीच एक unsung  नायिका आहे. ह्या प्रकारात पद्माकर शिवलकर हे एक असेच नाव सदैव डोळ्यासमोर येत राहतं. तुम्ही कोणत्या काळात जन्मला आहात आणि त्या काळात एखादी महान व्यक्ती त्या क्षेत्रावर अनभिषिक्त सत्ता गाजवत असेल तर तुमच्या बाबतीत असं घडू शकतं. 

चित्रपटात नायकांना सहाय्यक अशी काहीशी, थंड वाऱ्याची सुखद झुळूक म्हणता येईल अशी भूमिका निभावण्यात विद्या सिन्हाचा हातखंडा होता.  संपुर्ण चित्रपट अथवा पडदा व्यापून टाकणाऱ्या भूमिका साकारणं हा तिचा केव्हाच प्रांत नव्हता. आता वळुयात विद्या सिंहाच्या गाण्यांकडे! तिचे अमोल पालेकर सोबतचे रजनीगंधा आणि छोटीसी बात हे चित्रपट गाजले. आणि त्यातली काही गाणी सुद्धा कायमची लक्षात राहण्याजोगी होती. 

जानेमन जानेमन तेरे दो नयन हे गाणं खरंतर चित्रित झालंय धर्मेंद्र आणि हेमामालिनीवर ! चित्रपटगृहात बसुन अमोल आणि विद्या हे गाणं पाहत असतात आणि मग स्वतःला बहुतेक त्या दोघांच्या जागी कल्पित असतात. ह्यात दोन प्रेमिकांचा खट्याळपणा टिपला गेला आहे.  

ह्या चित्रपटातील दुसरं लक्षात राहण्याजोगं गाणं म्हणजे न जाने क्यु होता हैं ये जिंदगी के साथ ! हिंदी चित्रपटातील गीतकार प्रेमी युगलांचे विविध भाव टिपण्यात कुशल आहेत. न जाने क्यु होता हैं गाण्यात आतापर्यंत न व्यक्त झालेल्या प्रेमाची कथा आहे. प्रेम स्वतःशी सुद्धा कबुल केलेलं नाही पण कोणाची गैरहजेरी मात्र बेचैनी निर्माण करत रहाते.  


रजनीगंधा फुल तुम्हारे हे गाणं, त्यातील भाव अतिसुरेख ! रजनीगंधाच्या फुलांचा सुगंध जसा वातावरणात दरवळत राहतो त्याचप्रमाणे माझ्या प्रियकराच्या आठवणी माझ्या मनात सदैव दरवळत राहतात आणि मला प्रसन्न ठेवतात. पुर्वीच्या काळातील नायिका स्वतःचे मन नायकांच्या प्रति समर्पित करीत असत.  माझ्या हृदयाच्या प्रत्येक ठोक्यावर नायकाचा अधिकार मी मान्य केला असं नायिका म्हणते. स्त्री मुक्ती संघटनांनी ह्या प्रकाराकडं लक्ष देऊन ही गाणी परत लिहून घ्यायला हवीत. 


तुम्हे देखती हूँ तो लगता हैं ऐसे हे देखील अत्यंत सुरेख गाणं ! इथं सुद्धा नायकाप्रती समर्पित होण्याची भावना गीतकारानं प्रकर्षानं मांडली आहे. अगर तुम हो सागर मैं प्यासी नदी हूँ ! वगैरे वगैरे 

ठंडे ठंडे पानी से नहाना चाहिए अंताक्षरी खेळताना ठ आल्यावर मदतीला येणारं हे गाणं!  गाण्यातील विशेष भूमिका उघड्याबंब संजीवकुमारची त्यामुळं विद्याला ह्या गाण्यात फारसा वाव नाही असं माझं मत !

समय तु धीरे धीरे चल - प्रेमात आकंठ बुडाल्यावर साऱ्या जगाने कालचक्रात पुढं निघुन जावं आणि आपण दोघांनी मात्र मागं थांबुन राहावं ह्या भावना सांगणारं हे गीत ! राजेश खन्ना आणि विद्यावर चित्रित केलं गेलेलं !

विद्या सिन्हा ! एक गुणी अभिनेत्री, शांतपणे आपल्या भुमिका निभावून जशी आली तशीच ह्या चित्रपटसुष्टीतून निघुन सुद्धा गेली! मात्र बासू चॅटर्जी आणि अन्य गीतकारांनी तिच्या व्यक्तिमत्वाला साजेशी अशी साधीसरळ, आशयघन गीते तिच्यासाठी लिहिली! 

(क्रमशः)

Sunday, June 3, 2018

वो शाम कुछ अजीब थी - भाग २



एखादं गाणं आपल्याला का आवडतं ह्याचं विश्लेषण करणं हा खरंतर वृथा प्रयत्न करू शकतो. एखादं गाणं मनाला किंवा हृदयाला का छेडून जातं हे बराच वेळा आपल्याला सहजासहजी उमगलं नसतं. आयुष्यातील प्रत्येक गोष्टीचं विश्लेषण करण्याचा प्रयत्न तुमची गणना कंटाळवाण्या माणसांत करू शकतो याची जाणीव असणे आवश्यक आहे. तरी देखील या संभाव्य धोक्याची जाणीव ठेवून आजची गाणी मी या भागात मांडत आहे.  

ही आवडलेल्या गाण्यांची शृंखला आहे हा एक मुक्तछंद प्रकार आहे! ठरवून इतके इतक्या पोस्ट मी लिहीन असा काही प्रकार यात असणार नाही. आजचा दुसरा भाग असला तरी त्यानंतरचा भाग कितीही दिवसाने महिन्यांनी अथवा वर्षांनीसुद्धा येऊ शकतो. 

पहिलं गाणं दिल की गिरह खोल दो !आता हे गाणं मी पहिल्यांदा सहावी-सातवीत असताना छायागीत कार्यक्रमात पाहिलं होतं.  त्यावेळी ते मनात कुठेतरी उमटून राहिलं असणार! कारण पुढे मोठं झाल्यावर अचानक हे गाणं पुन्हा एकदा ऐकल्यावर ते जबदस्त आवडलं. हे गाणं आवडण्यात पार्श्वभूमीवर वाजवली जाणारी संगीताची धून (prelude) हे महत्त्वाचं कारण आहे.  या गाण्यातील वातावरण काहीशी गूढतेची भावना निर्माण करतं असं मला वाटतं.  दोघांनाही एकमेकांविषयी प्रेमभावना निर्माण झाल्यावर पुढाकार कोणी घ्यायचा हे एका गीत स्वरूपात इथं नायिकेने काहीशा हळुवारपणे सांगितलं आहे. 

दुसरं गाणं म्हणजे ये दिल और उनकी निगाहों के साये! उत्तरेकडच्या बर्फाच्छादित डोंगराळ भागात चित्रीकरण केलेले आणि दिलीप कुमार वैजयंतीमाला यांच्यावर चित्रित केलेले हे गाणं सुद्धा माझ्या मनात भरलं आहे. पुर्वीच्या काळात नायिका एकटीच निसर्गरम्य परिसरात किंवा नदीत बोट घेऊन फिरतेय आणि नायक लांबवरुन तिचा पाठलाग करत तिच्यापर्यंत पोहोचतो अशी गाणी बऱ्याच वेळा पहायला मिळायची. ह्या गाण्यातील शब्द बरेच अर्थसुचक आहेत. माझ्याभोवती तुझ्या नजरेचे घेरे पडले आहेत आणि बहुदा माझी त्यातुन सुटका होणं कठीणच आहे असे नायिका सुचवत असावी. 

एखादं गाणं आपण अगणित वेळा ऐकु शकतो. दो नैना और एक कहानी  माझ्यासाठी हे असंच एक गाणं आहे. आपल्या आईपासून अगदी छोट्या वयात दुरावल्या गेलेल्या जुगल हंसराजची जशी ही कहाणी आहे, त्याचप्रमाणे आपल्या नवऱ्याच्या अचानकपणे सामोऱ्या आलेल्या प्रेमप्रकरणामुळं दुखावल्या गेलेल्या शबाना आजमीची सुद्धा ही कहाणी आहे. या गाण्याचे शब्द अत्यंत सूचक आहेत. आईच्या आठवणीत अत्यंत बेचैन झालेल्या जुगल हंसराजला रात्री खूप बेचैन करीत असाव्यात. त्यामुळे एक रात्र संपून तिच्या आठवणींतून कसंबसं बाहेर येत असताना दुसरी रात्र उंबरठ्यावर धडकते. ही कहाणी नैनितालच्या झिलमध्ये सदैव वाहत राहते.  जुगल हंसराजच्या दिवंगत आईच्या मनातील ही गाणी कोणी ऐको वा न ऐको, अशीच ऐकवली जात आहे. काही लिखित स्वरूपात तर काही केवळ शाब्दिक स्वरुपात! आपल्या नवऱ्याचं काही रूप आपल्याला कळलेलं तर काही न कळलेलं!शबाना आझमी ही माझी शालेय जीवनातील आवडती अभिनेत्री तिच्या डोळ्यातील भाव आणि अभिनय केवळ अप्रतिम!!

अजून एक गाणं म्हणजे तुम इतना जो मुस्करा रही हो ! जगजीत सिंह ह्यांच्या गझलचे  निष्ठावान चाहते खूप आहेत. मी निष्ठावान चाहता नक्कीच नाही पण मला त्यांच्या काही गझलेतील शब्द खूप आवडतात.  आता ही गझल पहा ! 

डोळ्यात अश्रू आणि ओठावर हसू!!! तुझी खरी काय परिस्थिती आहे तू काय दाखवू पाहतेस!!
तू तुझे अश्रू जे आतल्या आत लपवु पहात आहेस.  ते एक दिवशी तुला अगदी विषाप्रमाणे त्रास देतील. 
 ज्या जखमांना काळाने भरून टाकलं आहे त्या आठवणींना तो उकरून का बाहेर काढत आहेस?
हे गाणं त्या दिवशीच्या कंपनीच्या कार्यक्रमात गाण्याचा मी अयशस्वी प्रयत्न केला. साथीला तीन चार जणांना कोरससाठी बोलावलं ! परंतु जे काय म्हटलं किंवा जितका काही म्हटलं त्यावर मी मनातल्या मनात खुश झालोय! या गाण्याच्या यशामध्ये अत्यंत अर्थपूर्ण शब्दांसोबत शब्दांमधील संगीत मोलाचा वाटा बजावतं !

पत्ता पत्ता बूटा बूटा हे अजुन एक आवडतं गाणं ! हा चित्रपट काही मी पाहिला नाही. परंतु गाण्यांच्या एकंदरीत शब्दावरून या दोन प्रेमिकांना दुनियेचा प्रचंड विरोध सहन करावा लागत आहे असं सूचित होतं. या गाण्याचं चित्रीकरण आणि संथपणे एका जागी बसुन प्रेमात रंगून गेलेल्या अमिताभ आणि जया यांना निसर्गरम्य परिसराच्या पार्श्वभूमीवरील पाहणं हा एक नयनरम्य आणि श्रवणीय अनुभव आहे. 

फजा भी है जवां जवां हवा भी हैं रवा रवा  हे सलमा आगाच्या आवाजातील आणि तिच्यावर चित्रित केलेलं गाणं मला असंच आवडतं. भारदस्त उर्दु शब्दांनी अलंकारित हे गाणं प्रेमात डुंबून गेलेल्या प्रेमिकांची मनस्थिती सांगतं. यातील काही काही शब्दरचना जबरदस्त आवडण्यासारख्या आहेत !

पुकारते हैं दूर से वो काफ़िले बहार के !
हर एक पल को ढूँढता हर एक पल चला गया !

प्रत्यक्षातील जीवनातील प्रेम केव्हांही इतकं रोमांचक नसावं! पण आपल्या शब्दांच्या जादूद्वारे ह्या गीतकारांनी आणि ह्या शब्दांमध्ये चपखल बसणाऱ्या संगीताच्या धुनीमुळे ही अजरामर झालेली काही गीतं ! 

पावसाळा जवळ येतोय ! असाच धुवांधार पाऊस पडावा आणि अशा कुंद वातावरणात अशीच सदाबहार गाणी ऐकत ह्या श्रुंखलेचा पुढील भाग लिहायची इच्छा व्हावी हीच आशा!

(क्रमशः )

वसईचा पाऊस आणि व्यावसायिक वर्ग !

गेल्या आठवड्यातील   वसई परिसरातील मुसळधार पावसामुळे तिथं पुरसदृश्य परिस्थिती निर्माण झाली. त्यामुळे वसईतील दैनंदिन जीवनात आणि वसई...